Bij het Brabants Kenniscentrum voor Kunst en Cultuur (bkkc) loopt het project 'Archief voor de toekomst'. In dit project onderzoekt bkkc samen met de Verbeke Foundation de problematiek rondom het behoud en beheer van oeuvres van hedendaagse beeldend kunstenaars.

Tijdens hun carrière brengen kunstenaars hun werk, en soms ook hun archief, zo goed mogelijk onder in het publieke domein. Op plekken waar ze toegankelijk zijn voor publiek en onderzoek. Dat doen ze door werken te verkopen, maar ook door deze te schenken of in bruikleen te geven. Zo worden delen van hun oeuvre opgenomen in collecties van musea, verzamelaars, de overheid, bedrijven of instellingen. Daar kunnen de werken en het archief rekenen op aandacht en een toekomst. Maar veel werk komt daar niet vanzelfsprekend terecht. In de komende jaren krijgen we op grote schaal te maken met vrijkomende nalatenschappen van beeldend kunstenaars. Wat gaan we daar mee doen? De musea hangen vol, de depots puilen uit. Overheden verkopen de oogst van Contraprestatie en BKR. Buiten de absolute top staan de prijzen op de markt onder druk.

Veel collecties en archieven worden beheerd door de kunstenaar zelf of worden eigendom van erven of een voor dat doel opgerichte stichting. Niet zelden bevinden zich omvangrijke collecties in eigen beheer. Het gaat niet alleen om onverkochte voorraad, schetsen of onvoltooide werken. Ook gekoesterde sleutelwerken zijn te vinden in zulke collecties. Werken die tot het beste behoren dat de kunstenaar heeft voortgebracht. En cultuurhistorisch waardevol archief. Ons erfgoed voor de toekomst. Deze collecties en archieven in eigen beheer bevinden zich zelden in een toekomstbestendige situatie. De zorg is in handen van een enkel individu of van een kleine groep vrijwilligers. De zorg voor de lange termijn is niet veilig gesteld.

Het project 'archief voor de toekomst' heeft parallellen met de acties en problematieken die reeds binnen TRACKS aangehaald en uitgewerkt worden. Daarom is er een samenwerking opgezet tussen PACKED vzw en bkkc over de uitwisseling van kennis en gegevens langs beide zijden.

Desalniettemin de invalshoek van beide organisaties verschillend is, namelijk de waarden vanuit kunstenperspectief (bkkc) t.o.v. een erfgoedvisie (PACKED vzw), kunnen beide projecten wel een aanvulling en verrijking voor elkaar zijn.

Programma

Het project 'Archief voor de toekomst' bestond uit het onderzoek, vier exposities, een symposium en de e-publicatie.

  • expo | onvoltooid archief | bkkc, Tilburg | 11 september t/m 2 november 2014
  • expo | voltooid archief | bkkc, Tilburg | 11 december 2014 t/m 8 februari 2015
  • expo | mijn archief voor de toekomst | bkkc, Tilburg | 19 februari t/m 12 april 2015
  • expo | archief voor de toekomst | Verbeke Foundation, Kemzeke (B) | 3 mei t/m oktober 2015
  • symposium | auditorium Museum de Pont, Tilburg | 25 juni 2015
  • publicatie | tijdens het symposium wordt een e-publicatie gepresenteerd met richtlijnen voor het beheer en behoud van kunstenaarsoeuvres.

Publicatie

PACKED vzw werkte in kader van het TRACKS-project mee aan het onderzoek 'Archief voor de toekomst' en delen van de TRACKS-website werden gebruikt in de gelijknamige publicatie.

bkkc deed samen met een aantal studenten onderzoek naar kunstenaarsnalatenschappen: de omvang, de situaties – en hoe je er als kunstenaar en als nabestaanden mee om kunt gaan. Het resultaat van dit project 'Archief voor de Toekomst' is een praktisch e-book vol ervaringen en handreikingen. Van beschrijven, selecteren en onderbrengen tot het regelen van de nalatenschap bij de notaris. Kunstenaars lezen welke voorzorgsmaatregelen zij kunnen nemen om de taak van hun nabestaanden straks te verlichten. Nabestaanden krijgen een handreiking die hen door het sterk vernetwerkte kunstenveld heen leidt en in aanraking brengt met tips, tools en instanties die hen de helpende hand kunnen bieden. Denk bijvoorbeeld aan het kiezen van een rechtsvorm en het prioriteren van de taken die de zorg voor de nalatenschap met zich meebrengt.

De publicatie biedt een blik op het speelveld, stelt de spelers voor en bespreekt het spelverloop. Om de publicatie in de toekomst up-to-date te kunnen houden is gekozen voor de digitale vorm. 'Het oeuvre als inzet' is daarom alleen verkrijgbaar als ebook.

De publicatie is te bestellen voor €9,99 via deze link: http://www.bkkc.nl/projecten/kennis/publicatie-archief-voor-de-toekomst

Meer info

http://www.bkkc.nl/projecten/kennis/archief-voor-de-toekomst